©2019 by Edukacyjny zaułek. Proudly created with Wix.com

 EDUKACYJNY ZAUŁEK

pedagogika alternatywna
edukacja wczesnoszkolna    plan daltoński

 
 
  • Margareta Pierzchalska

Moja alternatywa - Plan Daltoński

Jednym z obecnie kontrowersyjnych zjawisk w edukacji jest system edukacyjny działający w Polsce. Możemy odnaleźć zarówno zwolenników jak i przeciwników tego systemu. Najczęściej jednak jedna i druga strona milczy. Nauczyciele czują się bezradni, przytłoczeni ciągłymi zmianami, podirytowani dokonywaniem wyboru podręczników i całej oprawy dydaktycznej. Wyniki uczniów nie są zadowalające. Jednakże są wśród nauczycieli tacy, dla których system edukacyjny nie jest przeszkodą by wprowadzać zmiany, wprowadzać do swojej pracy takie elementy, które sprawią, że praca nauczyciela i ucznia stanie się przyjemna i będzie przynosiła zamierzone efekty. Ci nauczyciele nie są odkrywcami nowej metody, sięgają do tego, co już zostało kiedyś odkryte, ale zapomniane. Helen Parkhurst sto lat temu ofiarowała dzieciom wolność wyboru, zainspirowała do współpracy i ponoszenia odpowiedzialności za proces uczenia się. Dzisiaj o planie daltońskim słyszy się coraz częściej jako alternatywie na nasz system edukacyjny. Dlatego, postanowiłam bliżej się przyjrzeć  założeniom planu daltońskiemu i jego wpływowi na dzisiejszą edukację dzieci. 

Plan daltoński to indywidualna praca każdego dziecka. Polega ona na działaniu, poszukiwaniu rozwiązania, wyciąganiu wniosków. Uczeń otrzymuje prawo wyboru, planuje samodzielnie wykonanie zadania. Wychowawca jest osobą wspierającą, odpowiedzialną za proces nauczania, ale powierza ją również dziecku. Jest obserwatorem, który podejmuje próby pomocy, tylko wtedy kiedy jest to potrzebne. Plan edukacyjny opiera się na filarach: odpowiedzialności, samodzielności oraz nauce współpracy (L.Michałowska, Edukacja w 5 kolorach).

Henryk Rowid mówi o pracy indywidualnej i metodzie laboratoryjnej w systemie daltońskim. Pierwsza uwzględnia poziom intelektualny każdego ucznia, jego zdolności specjalne, zainteresowania oraz tempo pracy. To ona budzi i sprawia, że dziecko staje się odpowiedzialne i kontroluje swój proces kształcenia. Metoda ta rozwija samodzielność, uczy zaradności życiowej i poznania rzeczywistości (H.Rowid, System daltoński w szkole powszechnej).

Jak wyjaśnia Anna Sowińska odpowiedzialność w planie daltońskim jest wtedy gdy: Nauczyciel umożliwia uczniom dokonywania wyborów, za które to oni będą odpowiedzialni; uczniowie podejmują odpowiedzialność za własne inicjatywy; dobrze zorganizowane otoczenie i jasno określone zasady wpływają na rozwój odpowiedzialności u uczniów; uczniowie pracują również poza polem widzenia nauczyciela; nauczyciel praktykuje „czas przeniesionej uwagi". Jeśli dziecko czegoś nie wie, nie udaje się natychmiast po pomoc do nauczyciela, lecz postępuje według określonego schematu; uczniowie mogą powiedzieć, co nimi kierowało, kiedy organizowali swój czas pracy; uczniowie samodzielnie biorą materiały i pomoce, których potrzebują do wykonania zadania; uczniowie sami sprawdzają i poprawiają swoje prace, nie tylko z matematyki; uczniowie wspólnie są odpowiedzialni za miejsce pracy; uczniowie biorą udział w ocenie własnej pracy (A.R.Sowińscy, Od nauczania do uczenia się).

Rola nauczyciela przestaje być dominująca, nie narzuca on bezpośrednio zadań uczniowi, powierza on proces uczenia się. Nauczycielowi pozostaje kontrola. Obydwoje odgrywają istotną rolę w organizacji szkoły. Samodzielność w planie daltońskim jak pisze Roel Rohner oznacza, że uczniowie sami muszą znajdować rozwiązania, muszą sami rozwiązywać problemy i sami wykonywać zadania. Jednakże samodzielności trzeba się nauczyć. Opracowanych zostało dwadzieścia reguł samodzielnego rozwoju. Stosuje się je w szkole daltońskiej, wybierając jedną na dwa tygodnie i pracując nad nią (R.Rohner, H.Wenke, Pedagogika planu daltońskiego).

Współpraca jest trzecim filarem planu daltońskiego. Rozumiana jako współpraca uczeń – uczeń, uczeń – nauczyciel, rodzic – nauczyciel, współdziałanie i uczenie się od siebie nawzajem. To nauczyciel stymuluje tą współpracą, tak aby w grupie był szacunek, wsparcie. W ciągu tygodnia powinno pojawić się zadanie takie, aby grupa mogła mieć możliwość współpracy. W grupie może być mentor czy lider. Uczniowie podczas pracy rozmawiają tylko o tym, co robią, dbają o pozytywną atmosferę (A.R.Sowińscy)

Helen Parkhurst nazywała to wzajemne oddziaływanie na siebie w życie grupowem […] uczeń mimowolnie działa jako członek zorganizowanej społeczności. Jest on przyjmowany lub też odpychany przez tę społeczność zależnie od tego, czy jego działanie  lub zachowanie jest społecznem czy też nie. Prawo w szkole obowiązuje tak samo jak w świecie ludzi dorosłych […]Powinno ono być zorganizowane w ten sposób, żeby ani uczeń, ani nauczyciel nie mogli odosabniać się, lub uchylać się od należnego im udziału w czynnościach i trudnościach, istniejących dla innych.

Helen Parkhurst opierała swoją koncepcję na trzech filarach, jednakże Holendrzy rozwijając Daltona, wprowadzili czwartą zasadę łączącą wszystkie i nazwali ją refleksją. Dotyczy ona zarówno pracy nauczyciela oraz samego ucznia. Spojrzeć krytycznie, sprawdzić co zrobiliśmy dobrze, a co źle, wyciągnąć wnioski. Jest ona kropką nad i.

Chcąc realizować plan daltoński w szkole czy przedszkolu nauczyciel powinien opierać swoje działania na wszystkich filarach.  Źródłem informacji jak stworzyć program i zastosować w swojej pracy jest zdecydowanie sama autorka Helen Parkhurst, która opisuje od podstaw tę koncepcję w swojej książce z 1928 roku „Wykształcenie według planu daltońskiego”. Henryk Rowid jeden z najczynniejszych działaczy nauczycielskich w okresie między wojennym w Polsce przedstawił w książce „System daltoński w szkole powszechnej” jak plan daltoński zaczął funkcjonować w polskiej edukacji. Następnie pierwsza daltońska książka XXI wieku „Pedagogika planu daltońskiego” wspomnianych holenderskich autorów Roela Rohnera oraz Hansa Wenke będąca przewodnikiem metodycznym oraz podsumowująca pracę polskich placówek książka „Od nauczania do uczenia się” Anny i Roberta Swoińskich. 

W oparciu o wspomniane pozycje z literatury planu daltońskiego postanowiłam wdrożyć plan daltoński w swoje zawodowe życie. Stworzyłam Program Nauczania „Być jak …” oparty na elementach planu daltońskiego dla dzieci 6 letnich oraz później uczniów klasy I i II - moją alternatywę na system edukacyjny XXI wieku w Polsce.

Uważam, jak Helen Parkhurst, że plan daltoński pokazuje drogę i głęboko wierzę, że jest jedyną drogą, by szkoła stała się tak atrakcyjna i edukująca jak zabawa.

3 wyświetlenia
 

MARGARETA PIERZCHALSKA

Szkoła Podstawowa nr 7 im. Erazma z Rotterdamu w Poznaniu
ul. Galileusza 14

Koncepcja społeczna sieć
 
This site was designed with the
.com
website builder. Create your website today.
Start Now